Długofalowe skutki cukrzycy – rola kwasu alfa-liponowego i benfotiaminy w kontekście polineuropatii cukrzycowej

Cukrzyca to choroba, w której występują zaburzenia wchłaniania cukru z krwi do tkanek. Kluczową rolę we wchłanianiu glukozy do każdej komórki organizmu odgrywa insulina, która działa jak klucz, który otwiera drzwi do komórki, przez które przenika cukier. Bez insuliny cukier nie może przeniknąć do wnętrza komórki i krąży we krwi. Jeżeli trzustka nie wytwarza insuliny, u pacjenta diagnozuje się cukrzycę typu 1. W pozostałych przypadkach mamy do czynienia z cukrzycą typu 2, czyli cukrzycą nabytą. U pacjentów mogą też występować różne przyczyny i różnorodne konfiguracje insulinooporności, hiperinsulinizmu, względnego niedoboru insuliny oraz zaburzeń wydzielania insuliny przez trzustkę. Niemniej jednak bez odpowiednich środków zaradczych efekt jest zawsze ten sam: zbyt wysoki poziom cukru we krwi i w moczu. 

PRZEGLĄD TEMATÓW

Główną przyczyną przewlekłych powikłań cukrzycy jest długotrwale utrzymujący się zbyt wysoki poziom cukru we krwi

Długotrwale utrzymujący się zbyt wysoki poziom cukru we krwi (hiperglikemia) jest przyczyną typowych powikłań cukrzycy oraz długoterminowych poważnych skutków dla zdrowia. Jedną z nich jest polineuropatia cukrzycowa, w przebiegu której dochodzi do obumierania nerwów obwodowych odpowiedzialnych za doznania czuciowe (np. w obrębie stóp), ruch i regulowanie pracy narządów. Inne powikłania cukrzycy mogą prowadzić do amputacji kończyn (stopa cukrzycowa) lub wystąpienia objawów miażdżycy, takich jak zawał serca lub udar, niewydolność nerek lub utrata wzroku. W tym artykule dowiesz się, co wywołuje długofalowe powikłania cukrzycy i jak im zapobiegać poprzez wczesne rozpoczęcie przyjmowania biofaktorów: benfotiaminy i kwasu alfa-liponowego.

Skuteczna kontrola poziomu cukru we krwi zapobiega przewlekłym powikłaniom cukrzycy

Cukrzyca jest bardzo podstępną chorobą, która może rozwijać się niepostrzeżenie, a to oznacza późną diagnozę, trudności z ustabilizowaniem poziomu cukru we krwi i długotrwałą hipoglikemię. Cukier krążący we krwi wraz z produktami rozpadu cukru i pośrednimi produktami przemiany materii uszkadza komórki. Alkohole cukrowe atakują nerwy. Organizm musi magazynować zaawansowane produkty glikacji (AGE), zarówno białka, jak i lipidy, a wolne rodniki wywołują stres oksydacyjny, który niszczy naczynia krwionośne. Wzrasta ryzyko miażdżycy, zakrzepicy oraz upośledzenia zaopatrywania ważnych nerwów i organów w tlen i niezbędne składniki odżywcze, co może prowadzić do zaburzeń czynności całych obszarów organizmu. 

długofalowe skutki cukrzycy cukier
Polineuropatia cukrzycowa – skutek uszkodzenia nerwów

Uszkodzone naczynia krwionośne nie mogą zaopatrywać zakończeń nerwowych w tlen i niezbędne składniki odżywcze. Ponadto nerwy są wystawione na bezpośrednie działanie alkoholi cukrowych. Tego typu ryzyko dotyczy nerwów obwodowych, czyli nerwów odpowiedzialnych za doznania czuciowe, kontrolujących ruch oraz funkcjonowanie wegetatywnego układu nerwowego, z wykluczeniem mózgu i rdzenia kręgowego, czyli ośrodkowego układu nerwowego. Polineuropatia występuje, kiedy uszkodzeniu ulega szereg różnych nerwów. Jeżeli choroba dotyka tylko wybranych nerwów obwodowych, np. nerwów w kończynach, mamy do czynienia z neuropatią cukrzycową, która może płynnie przechodzić w polineuropatię. Zaburzenia czynności nerwów czuciowych mogą objawiać się utratą lub zaburzeniami czucia dotyku, bólu i temperatury w określonych partiach ciała, zwłaszcza w stopach. W efekcie pojawiają się zaburzenia czucia, takie jak mrowienie, pieczenie, drętwienie lub ból, niewywołane żadnym bodźcem zewnętrznym. Jeżeli choroba dotyka nerwów ruchowych, może wystąpić paraliż. Nerwy układu wegetatywnego (autonomicznego) kontrolują procesy przebiegające bez świadomej kontroli. Ich uszkodzenie może osłabiać kontrolę nad pęcherzem, wywoływać zaburzenia funkcji seksualnych u mężczyzn lub zaburzenia wydzielania potu. Polineuropatia cukrzycowa w pierwszej kolejności dotyka partie ciała położone najdalej od tułowia, np. stopy. Cukrzyca nie jest jedyną możliwą przyczyną polineuropatii. Chorobę może też wywołać spożywanie nadmiernej ilości alkoholu, określone choroby autoimmunologiczne lub niedobór witaminy B12.

Jak zapobiegać długofalowym skutkom cukrzycy, takim jak polineuropatia cukrzycowa, i jak sobie z nimi radzić?

Cukrzyca typu 2 przez długi czas może występować w postaci utajonej. Wczesna diagnoza ma jednak kolosalne znaczenie, ponieważ we wczesnym stadium choroby można skutecznie obniżyć poziom cukru we krwi. Wymaga to jednak dużej dyscypliny, ponieważ pacjent musi gruntownie zmienić tryb życia. Oprócz regularnego monitorowania poziomu glikemii wielu pacjentów z cukrzycą musi przestrzegać diety, rzucić palenie, zrezygnować z alkoholu i więcej się ruszać. Dieta jest niezwykle istotna w długotrwałym utrzymaniu prawidłowego poziomu cukru we krwi, zwłaszcza u osób chorych na cukrzycę typu 2. Z kolei pacjenci z cukrzycą typu 1 muszą uważnie kontrolować ilość spożywanych węglowodanów, aby uniknąć stosowania nieprawidłowych dawek insuliny i niebezpiecznych wahań poziomu cukru we krwi. W ramach profilaktyki długofalowych powikłań cukrzycy, takich jak polineuropatia cukrzycowa, można też przyjmować wybrane biofaktory, takie jak benfotiamina lub kwas alfa-liponowy.

Jaką rolę pełni benfotiamina w rozwoju długofalowych powikłań cukrzycy?

Witamina B1, inaczej tiamina, odgrywa bardzo ważną rolę w profilaktyce przewlekłych powikłań cukrzycy, szczególnie polineuropatii cukrzycowej. Niedobór tiaminy wywołuje zaburzenia metabolizmu węglowodanów, w efekcie których w organizmie gromadzi się nadmierna ilość szkodliwych produktów rozpadu cukrów, czyli AGE. Zaawansowane produkty glikacji (AGE) zaburzają funkcjonowanie układu nerwowego i mogą wywoływać i nasilać polineuropatię cukrzycową. Przyjmowanie odpowiednio zbilansowanej ilości tiaminy pomaga ustabilizować poziom AGE krążących we krwi poprzez wzmocnienie określonych szlaków metabolizmu glukozy i ograniczenie ilości wytwarzanych AGE. Ten mechanizm działania chroni nerwy przed trwałym uszkodzeniem. Niedobór witaminy B1 można uzupełnić, przyjmując pochodne tiaminy. Wyniki badań wskazują, że rozpuszczalna w tłuszczach benfotiamina, prekursor witaminy B1, bardzo dobrze się wchłaniania i hamuje tworzenie szkodliwych produktów rozkładu cukrów. W badaniu przeprowadzonym na Uniwersytecie Bad Kissingen wykazano, że benfotiamina łagodzi ból nerwowy i poprawia funkcję nerwów czuciowych, a pacjenci przyjmujący benfotiaminę intensywniej odczuwali łagodne bodźce czuciowe, np. wibracje, w porównaniu z grupą kontrolną pacjentów przyjmujących placebo. 

Profilaktyka polineuropatii poprzez dietę bogatą w witaminy z grupy B

Osoby z grupy wysokiego ryzyka polineuropatii cukrzycowej powinny stosować dietę bogatą w witaminy z grupy B. Najlepszym źródłem tiaminy są produkty pełnoziarniste, takie jak płatki owsiane i chleb razowy. Najwięcej tiaminy zawiera zewnętrzna warstwa ziaren różnych zbóż. Należy więc unikać produktów z białej mąki, która jest pozbawiona tego składnika. Dużo witaminy B1 znajdziemy w ziarnach słonecznika i w warzywach strączkowych, takich jak groch, które zawierają wiele innych cennych składników. Kolejnym źródłem witaminy B1 jest wieprzowina i ryby takie jak gładzica lub tuńczyk, i inne produkty.

Profilaktyka polineuropatii poprzez dietę bogatą w witaminy z grupy B

Niedobory biofaktora (na przykład witaminy B1) trudno wyrównać samą dietą. Jest to szczególnie trudne u osób, które z różnych powodów nie mogą przyjmować odpowiednio zbilansowanej diety ze względu na stresujący tryb życia, przebywanie w domu opieki lub brak kontroli nad jadłospisem. W takich przypadkach warto rozważyć suplementację benfotiaminy (witaminy B1). Przyjmowanie dodatkowej dawki benfotiaminy może wpłynąć na skuteczniejszą profilaktykę poważnych skutków jej niedoboru.

Kwas alfa-liponowy, pogromca wolnych rodników, w profilaktyce długofalowych skutków cukrzycy

Kwas alfa-liponowy nie jest witaminą, ale rozpuszczalnym w wodzie i tłuszczu siarkowym kwasem tłuszczowym, który organizm potrafi samodzielnie wytwarzać. Bierze udział w wewnątrzkomórkowym procesie produkcji niezbędnej do życia energii w mitochondriach. Wykazuje silne właściwości przeciwutleniające i detoksykujące, ponieważ łączy się z różnymi wolnymi rodnikami i metalami ciężkimi. Ponadto wspomaga regenerację innych przeciwutleniaczy, takich jak witamina C, witamina E i koenzym Q10, przywracając ich potencjał antyoksydacyjny. Kwas alfa-liponowy rozpuszcza się w wodzie i w tłuszczach, może więc przenikać do wszystkich komórek i płynów ustrojowych, a nawet przekraczać barierę krew-mózg.

Kwas alfa-liponowy, pogromca wolnych rodników

Kwas alfa-liponowy a polineuropatia cukrzycowa

W badaniu z 2008 r. wykazano, że krótkotrwała terapia kwasem alfa-liponowym może wpływać na złagodzenie objawów polineuropatii cukrzycowej. W badaniu NATHAN II w grupie pacjentów przyjmujących kwas alfa-liponowy po czterech latach terapii zaobserwowano poprawę czynności układu nerwowego w badaniach neurologicznych oraz złagodzenie niektórych objawów neuropatii. Silne właściwości przeciwutleniające i przeciwzapalne kwasu alfa-liponowego zwiększają skuteczność wiązania wolnych rodników, co obniża obciążenie układu krwionośnego i nerwowego. Wspomniane działanie przekłada się na obniżenie ryzyka groźnych długofalowych skutków uszkodzenia naczyń krwionośnych, takich jak miażdżyca, zawał serca i udar. Kwas alfa-liponowy można stosować zarówno w leczeniu objawów (np. łagodzeniu bólu i objawów parestezji), jak i w celu zatrzymania progresji choroby.

Na co zwrócić uwagę podczas przyjmowania kwasu alfa-liponowego w cukrzycy?

Kwas alfa-liponowy pobudza wychwyt glukozy przez komórki, co pozwala obniżyć dawkę insuliny. Jeżeli chcesz zacząć przyjmować kwas alfa-liponowy, aby zmniejszyć dawkę insuliny, koniecznie skonsultuj się ze swoim lekarzem. Kwas alfa-liponowy jest składnikiem wielu pokarmów. Najwięcej kwasu alfa-liponowego znajdziemy w mięsie i podrobach, jakich jak wątróbka, serca i nerki, ze względu na wysokie stężenia kwasu alfa-liponowego w mitochondriach. Śladowe ilości tej substancji znajdują się w niektórych warzywach, np. brokułach, pomidorach lub szpinaku. Sama dieta może nie wystarczyć w przypadku ostrych niedoborów, które wymagają selektywnej podaży kwasu alfa-liponowego. W takich przypadkach należy skonsultować się z lekarzem.

© 2016 Woerwag Pharma Polska Sp. z o. o. - Informacje zamieszczone na stronie internetowej nie stanowią profesjonalnej porady medycznej ani instrukcji użycia produktów leczniczych. W żadnym wypadku treści zamieszczone na stronie internetowej nie mogą zastąpić konsultacji z lekarzem lub farmaceutą. Przed użyciem produktów leczniczych prezentowanych na stronie pacjent musi skonsultować się z lekarzem i farmaceutą oraz zapoznać się z informacją dołączoną do leku. Pełne informacje dotyczące produktów leczniczych prezentowanych na stronie internetowej znajdują się w Charakterystyce Produktu Leczniczego oraz w ulotce dołączonej do produktu leczniczego. Proszę również zwrócić uwagę na informacje dotyczące praw autorskich.